Wydarzenia, Oświata, Łazarskie kalendarium

Upamiętniono zamordowanych przez UB. Przy SP33 będzie skwer im. majora Zenona Wechmanna

18-10-2024 00:54   Janusz Ludwiczak

W środę, jak co roku uczniowie Szkoły Podstawowej nr 33 obchodzili Dzień Hołdu i Pamięci Ofiar Komunizmu. Pod tablicą znajdującą się na murze szpitala św. Rodziny przy ul. Jarochowskiego złożone zostały wieńce i zapalono znicze. To właśnie w tym miejscu znajdowała się katownia Urzędu Bezpieczeństwa, a śmierć poniosło kilkanaście osób.
Podczas uroczystości oddano też cześć zmarłemu w tym roku majorowi Zenonowi Wechmannowi. Docelowo będzie to patron nowego skweru na terenie Szkoły Podstawowej nr 33 przy zbiegu ulic Jarochowskiego i Wyspiańskiego.

Od 2013 roku Zespół Szkół Ogólnokształcących nr 33 obchodzi Dzień Hołdu i Pamięci Ofiar Reżimu Komunistycznego.

Uroczystości rozpoczęły się w Szkole Podstawowej nr 33. Wzięli w nich udział przedstawiciele związków kombatanckich, władz samorządowych i centralnych, służb mundurowych oraz młodzież szkolna.

Podczas obchodów Dnia Hołdu i Pamięci Ofiar Komunizmu odsłonięty został okolicznościowy głaz pamięci, poświęcony zmarłemu w maju tego roku majora Zenona Wechmanna.

– Dla poznanianek i poznaniaków był autorytetem oraz mentorem. Wzorem odwagi, obywatelskiej służby i życiowej postawy. Dzisiaj, otwierając plac upamiętniający jego działalność, pragniemy wyrazić najwyższy szacunek i uznanie dla bardzo wartościowej pracy, którą podjął dla upamiętnienia bohaterów naszej Ojczyzny oraz krzewienia wartości patriotycznych wśród młodego pokolenia. Zaszczytem było wspierać go w tej misji. Pomimo, że majora Wechmanna nie ma już pośród nas, wspólnie ze społecznością tej pięknej, łazarskiej szkoły, misję tę będziemy nadal kontynuować – powiedział podczas uroczystości Mariusz Wiśniewski, zastępca prezydenta Poznania

Docelowo odbrukowany dziedziniec "33" ma otrzymać nazwę "Skwer im. majora Zenona Wechmanna.

Następnie odbył się przemarsz ze szkoły pod tablicę pamięci przy szpitalu Św. Rodziny z udziałem pocztów sztandarowych, kombatantów ze wielkopolskiego Związku Więźniów Politycznych Okresu Stalinowskiego, władz miasta Poznania i przedstawicieli szkoły.

– W latach 1944-1956, wskutek terroru komunistycznego w Polsce, śmierć poniosło ponad pięćdziesiąt tysięcy osób - mężczyzn i kobiet straconych na mocy wyroków sądowych, zamordowanych i zmarłych w więzieniach, obozach a także siedzibach Urzędów Bezpieczeństwa - takich jak ta, która osiemdziesiąt lat temu mieściła się w położonym nieopodal, znanym nam wszystkim, budynku szpitala imienia Świętej Rodziny. Zamordowanych tam grzebano na terenie ogrodu dzisiejszego szpitala, ale też znajdującego się tuż za szkolnym ogrodzeniem - parku Kasprowicza. To miejsca, obok których toczy się nasze życie. Mijając je - na przykład w drodze do szkoły - możemy nie zdawać sobie sprawy z ogromnie smutnej historii, która jest w nich zapisana. My jednak chcemy o tej historii pamiętać! – wskazywał wiceprezydent Mariusz Wiśniewski.

---

W budynkach przy zbiegu ulic Niegolewskich i Jarochowskiego początkowo mieścił się klasztor Karmelitek Bosych. Poznańskie karmelitki, po wysiedleniu przez pruskie władze ze swojego domu przy ul. Wieżowej, w 1875 roku znalazły się w Krakowie. Do Poznania powróciły w 1920 roku i nabyły od księżnej Marii Bogdanowej Ogińskiej willowy budynek przy ul. Niegolewskich 23, a więc opodal.

W czasie okupacji Niemcy urządzili w pomieszczeniach klasztornych szkołę muzyczną. W latach 40. i 50. XX wieku znajdował się tu Miejski Urząd Bezpieczeństwa Publicznego. W latach 1945-1947 w ogrodzie pod murem przy ulicy Bogusławskiego, tzw. "ścianą śmierci" rozstrzeliwano więźniów, a zwłoki zakopywano na miejscu. Na pierwsze szczątki ofiar natrafiono w 1955 roku, a w latach 1960-1961 podczas prowadzenia prac przy budowie pralni szpitalnej odkryto mogiły zbiorowe.

Dzięki staraniom Okręgowej Komisji Badania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu oraz Związku Więźniów Politycznych Okresu Stalinowskiego Oddział Wielkopolska w 1991 roku przeprowadzono prace ekshumacyjne. W sumie od strony ul. Bogusławskiego i Niegolewskich odnaleziono 28 szkieletów oraz 40 czaszek.

Równo 25 lat temu, 17 września 1991 r. na murze, przy bramie Szpitala Św. Rodziny z udziałem m.in. byłych więźniów, którym udało się przeżyć i wydostać z miejsca kaźni odsłonięto tablicę pamiątkową. Jednak kilka lat później ją skradziono. Drugą tablicę odsłonięto we wrześniu 2008 roku.

Jesienią 2012 roku pracownicy Instytutu Pamięci Narodowej poszukiwali szczątków ofiar komunizmu. Pod koniec września przeprowadzono badania georadarem.

– Urządzenie bardzo mądre, daleko zawansowane technicznie, wskazuje naruszenie struktury ziemi, tylko tyle, że nie daje odpowiedzi na charakter naruszenia struktury gleby. Mieliśmy bardzo dokładne wyniki badań georadarowych, które wskazywały na szereg miejsc, gdzie doszło do naruszenia struktury ziemi. Chcieliśmy potwierdzić wiarygodność wyników badań georadarowych i ostatecznie wyjaśnić sprawę dawnej siedziby UB, gdzie były tutaj rozstrzeliwany osoby. Pamiętajmy, że w latach 90. były już tu prowadzone działania ekshumacyjne i znaleziono ludzkie szczątki – powiedział dr hab. Krzysztof Szwagrzyk, Pełnomocnik Instytutu Pamięci Narodowej ds. poszukiwań miejsc pochówku ofiar terroru komunistycznego lat 1944-56 i naczelnik Oddziałowego Biura Edukacji Publicznej IPN we Wrocławiu.

Przy użyciu małej koparki przebadano ponad 1,5 tysiąca metrów kwadratowych terenu od strony ulicy Sczanieckiej. Gdy nic nie znaleziono wykop był zasypywany, a teren wyrównywany. Po całodziennych pracach nie znaleziono szczątków ofiar komunizmu.

– Spodziewaliśmy się, że mogą tutaj spoczywają jakieś ofiary. Przez dwa lata mieściła się tutaj siedziba Urzędu Bezpieczeństwa. Teren odgrodzony wysokim murem idealnie nadawał się wtedy do takich skrytych pochówków. Jest to rozległy teren. W tym budynku przez kilkadziesiąt lat urodziło się tysiące mieszkańców Poznania. W podziemiach do dzisiaj istnieją miejsca służące już do zupełnie innych celów, ale na ścianach znajdujemy napisy z imionami i nazwiskami, są tam wyryte krzyże, pozostawione rzeczy przez ludzi, którzy przez siedzibę UB przeszły. Jest to niezwykłe miejsce z dramatyczną historią – wskazuje dr Krzysztof Szwagrzyk.

Szpital Ginekologiczno-Położniczy Świętej Rodziny powstał tutaj zaraz po wojnie, a w 1980 roku został przyłączony do Szpitala Dziecięcego przy ul. Krysiewicza. Obecnie lecznice funkcjonują pod nazwą Specjalistyczny Zespół Opieki Zdrowotnej nad Matką i Dzieckiem w Poznaniu.

Fot: Natalia Janowska (1-19), Urząd Miasta Poznania (20-30)

ZOBACZ TAKŻE: Za Niemców zwała się Ziethenstrasse. Nad ulicą znajdowały się drewniane pomosty - ul. Jarochowskiego

ZOBACZ TAKŻE: Na terenie Szpitala Św. Rodziny poszukiwano szczątków ofiar komunizmu

Byłeś świadkiem wypadku? Widziałeś dziurę w jezdni? Zamknęli Twój ulubiony sklep? W kranie nie ma wody? Zaginął Twój pies lub kot? Masz sprawę, która wymaga naszej interwencji?
Powiadom nas o tym: www.24.lazarz.pl lub wyślij e-mail 24@lazarz.pl
ŁAZ@RZ24 – Kontaktowa Platforma Czytelników jest do Twojej dyspozycji
Twórz razem z nami - by pomóc sobie i innym.